Metalen in de bodem worden niet afgebroken en verplaatsen zich langzaam. Hierdoor blijven ze lang in het leefmilieu. Metalen in de bodem zijn vooral een probleem bij ‘urban farming’ (groenten telen in de steden). Moestuinen in de stad hebben vaak relatief hoge metaalgehalten in de bodem. Dit komt doordat ze vaak liggen op opgebrachte grond, langs spoorwegen of grond die een andere functies heeft gehad waardoor de bodem veel metalen bevat. Die metalen komen in de groenten.

Het grootste probleem is cadmium. Dit metaal wordt gemakkelijk door groenten opgenomen, vooral door snelgroeiende groenten als spinazie en sla. Bij cadmium-gehalten die voor de mens bij consumptie al schadelijk zijn zie je aan de groenten geen schade.

Metalen in moestuinen en gezondheid

Door het eten van groenten die op een vervuilde bodem zijn gekweekt kun je deze metalen binnen krijgen. Je krijgt meer metalen binnen als je meer groenten eet die op een vervuilde bodem zijn geteeld. Het verschilt per groente hoeveel metalen het opneemt. De blootstelling aan metalen hangt ook af van het metaalgehalte in de bodem en of de wortels van de groenten de metalen gemakkelijk kunnen opnemen.

Via niet goed gewassen groenten of hand-mond contact tijdens het tuinieren kun je ook metalen binnenkrijgen. Niet al de opgenomen metalen komen in de bloedbaan en de organen. Een deel verlaat het lichaam via de urine en ontlasting.

Sommige metalen, zoals zink en koper, zijn (in kleine hoeveelheden) nodig voor het functioneren van het lichaam. Bij hogere inname kunnen echter gezondheidsschaden ontstaan. De verschillende metalen kunnen na inname verschillende effecten hebben op het lichaam. Door opstapeling in het lichaam kan cadmium leiden tot nierschade. Lood heeft effect op de ontwikkeling van de hersenen van kinderen en beïnvloedt daardoor het IQ. Arseen leidt tot long-, blaas- en huidkanker en andere ziekten.

De aanpak van metalen in moestuinen

Er zijn methoden beschikbaar om de risico’s van het eten van groenten uit verontreinigde bodems te kunnen beoordelen.