Sommige mensen die in de buurt van het elektriciteitsnet wonen maken zich zorgen over hun gezondheid. Uit buitenlands wetenschappelijk onderzoek komen aanwijzingen dat kinderen tot vijftien jaar die in de buurt van hoogspanningslijnen wonen, mogelijk een verhoogde kans op leukemie hebben. De magneetvelden, die door de elektrische stroom door de draden ontstaan, zijn mogelijk de oorzaak, maar bewezen is dat niet.

Magneetveld en gezondheid

De mogelijke verhoging van de kans op leukemie bij kinderen zou optreden bij langdurige blootstelling aan een magneetveld sterker dan (jaargemiddeld) ergens tussen 0,2 en 0,5 microtesla. Deze magneetvelden kunnen ook dicht bij andere onderdelen van het elektriciteitsnetwerk voorkomen, zoals hoogspanningsstations, ondergrondse kabels en transformatorhuisjes. Uit voorzorg afstand houden tot bronnen van langdurige blootstelling aan magneetvelden, lijkt de beste maatregel om de kans op leukemie te verkleinen.

Als de sterkte van het magneetveld lager dan 100 microtesla is, kunnen acute gezondheids­effecten zoals ongewenste spiersamentrekkingen en lichtflitsen in het oog niet optreden. Sterkten van het magneetveld boven 100 microtesla komen op publiek toegankelijke plaatsen in de buurt van het elektriciteitsnetwerk niet voor.

De mogelijke verhoging van de kans op kinderleukemie treedt bij een veel lagere magneetveldsterkte op, ergens tussen 0,2 en 0,5  microtesla. Voor het verband tussen magneetvelden van het elektriciteitsnet en het extra risico op leukemie bij kinderen zijn er wel aanwijzingen, maar geen bewijzen. Jaarlijks krijgen in Nederland ongeveer 135 kinderen leukemie. Áls wordt aangenomen dat het magneetveld de oorzaak is, dan zou in Nederland één kind per twee jaar leukemie krijgen als gevolg van die hoogspanningslijnen. Tegenwoordig overleeft ongeveer 80% van de kinderen met leukemie deze ingrijpende ziekte.

De Gezondheidsraad geeft aan dat er wellicht ook een relatie is tussen blootstelling aan magneetvelden van het elektriciteitsnet en hersentumoren bij kinderen, maar dat de aanwijzingen bij hersentumoren zwakker zijn dan bij leukemie. Voor andere gezondheidseffecten van magneetvelden in de leefomgeving, bij kinderen of volwassenen, geeft het wetenschappelijk onderzoek geen aanwijzingen.

De aanpak van het magneetveld

Sinds 2005 adviseert de Rijksoverheid “om bij vaststelling van streek- en bestemmingsplannen en van de tracés van bovengrondse hoogspannings­lijnen, dan wel bij wijzigingen in bestaande plannen of van bestaande hoogspanningslijnen zo veel als redelijkerwijs mogelijk is, te vermijden dat er nieuwe situaties ontstaan waarbij kinderen langdurig verblijven in het gebied rond bovengrondse hoogspanningslijnen waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld hoger is dan 0,4 microtesla”. Na een evaluatie en een verkenning van mogelijke wijzigingen, heeft de Rijksoverheid besloten nieuw voorzorgbeleid te ontwikkelen.

Rond de zomer van 2020 komt er een overzicht van ALARA (As Low As Reasonably Achievable) maatregelen, die redelijk, proportioneel en praktisch realiseerbaar zijn, binnen nog te kiezen afstanden. Het gaat om maatregelen voor bestaande en nieuwe situaties, bij hoogspanningslijnen, ondergrondse kabels, elektriciteitsstations en transformatorhuisjes.