Asbest bestaat uit kleine vezels, die je niet kunt zien met het blote oog. Het is in Nederland tot 1993 veel gebruikt in woningen en andere gebouwen en in verschillende gebruiksvoorwerpen, zoals bloembakken, hondenhokken en oeverbeschroeiingen. In de bodem wordt asbest vaak gevonden in combinatie met het puin dat in het verleden met de bodem is vermengd, met als doel wegen te verharden of op te hogen. Daarnaast komen vezels vanaf asbestdaken op de bodem door verwaaiing en/of afspoeling (in geval van gootvrije daken).

Door het verwijderen van asbestdaken kan de bodem ook op die plek besmet raken. De hierboven genoemde vormen van bodemverontreiniging hebben in veel gevallen nauwelijks of geen nadelige gevolgen voor de gezondheid van mensen die daar wonen. Bij branden van gebouwen waar asbest inzit kan tijdelijk een risico voor de gezondheid bestaan en ook asbest in het milieu terecht komen.

Asbest en gezondheid

Zolang asbestvezels vastzitten in of aan een ander materiaal (asbest wordt vaak in cementvorm gebruikt) is het niet gevaarlijk. Het wordt een risico voor de gezondheid als de asbestvezels vrijkomen en ingeademd worden. Hoe meer asbestvezels je tijdens je leven inademt, hoe groter de kans is op het krijgen van kanker. De hoeveelheden die gemiddeld in de buitenlucht zitten is het risico op schade van de gezondheid heel klein.

Asbest is alleen schadelijk als je losse vezels inademt. Je kan na lange tijd mesothelioom (longvlies- of buikvlieskanker), longkanker of stoflongen krijgen. De tijd tussen blootstelling en ziek worden kan 30 tot 40 jaar duren. Er zijn twee soorten asbest. Amfibool asbest (blauw, bruin, geel, grijs en groen asbest) heeft rechte vezels en is na inademing het meest schadelijk . Het meer spiraalvormige witte asbest is minder schadelijk, maar kan ook kanker veroorzaken.

De aanpak van asbest

Het verbod op asbestdaken sneuvelde 4 juni 2019 in de Eerste Kamer en zal er voorlopig niet komen. De staatsecretaris van IenWMinisterie van Infrastructuur en Waterstaat Stientje van Veldhoven komt eind 2019 met een nieuw voorstel over de verwijdering van asbestdaken. Over de risico’s van asbestdaken en asbest in de bodem is communicatie nodig, omdat er vaak een verschil is tussen de ervaren en de werkelijke risico’s. Hierbij kunnen de GGD'enGemeentelijke Gezondheidsdiensten een belangrijke rol spelen.