Arseen is een metalloïde (semi-metaal). Het komt voor in de bodem en het grondwater, vooral in klei- en veengebieden. Arseen is vaak van natuurlijke oorsprong. In kwelgebieden kan arseen vanuit het grondwater aan de oppervlakte komen. Anorganisch arseen is erg schadelijk voor de gezondheid. Organisch arseen levert minder gezondheidsschade op. De achtergrondblootstelling aan arseen is hoog in vergelijking met de toelaatbare maximale inname.

Arseen en gezondheid

Iedereen krijgt arseen binnen door het eten van in de winkel gekochte levensmiddelen als rijst, vis, granen en melk en via drinkwater. Dit wordt de achtergrondblootstelling genoemd (je kunt het zelf namelijk niet beïnvloeden). Wanneer mensen zelf groenten telen, kunnen zij tijdens het tuinieren ongemerkt bodemdeeltjes inslikken. Hierdoor kunnen zij arseen binnenkrijgen. Kinderen die spelen op met arseen vervuilde grond kunnen door hand-mond contact arseen binnenkrijgen. Dat kan ook door de groenten te eten die zijn geteeld op met arseen verontreinigde bodem.

Kleine hoeveelheden anorganisch arseen in het lichaam kunnen na verloop van tijd huidveranderingen veroorzaken en leiden tot schadelijke effecten op het zenuwstelsel en het hart- en vaatstelsel. Ook kan er bloedarmoede optreden en soms komen tintelingen in de ledematen voor. Bij langdurige blootstelling kan long, blaas- en huidkanker optreden. Er wordt wel gesteld dat blootstelling aan anorganisch arseen effect kan hebben op praktisch elk onderdeel van het lichaam.

De aanpak van arseen

De JECFA (Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives, 2011) en de EFSA (European Food Safety Authority, 2009) hebben de risicobeoordeling voor arseen in voeding geactualiseerd.

Op verzoek van de GGDGemeentelijke/gewestelijke gezondheidsdienst’en heeft het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu een handreiking opgesteld over de beoordeling van de gezondheidsrisico’s bij het eten en zelf telen van groenten op bodems die met arseen zijn verontreinigd.  De recentste wetenschappelijke inzichten, bieden aanleiding  tot het herzien van de normen en de methodiek om bodemverontreiniging te beoordelen.  Op deze wijze kan tegemoet gekomen worden aan de hogere schadelijkheid van arseen.