Doel

Bij advisering, communicatie en deelname aan het maatschappelijke debat rekening houden met onzekerheden, betwiste wetenschap en beperkingen van de wetenschap.

Streefbeeld

Kennis levert input aan beleidsontwikkeling. Deze kennis wordt op verschillende manieren verkregen en geïnterpreteerd. Milieugezondheid kan benaderd worden vanuit de toxicologie, vanuit de milieu epidemiologie, vanuit ziektenlasten uitgedrukt in een DalyDisability-Adjusted Life-Years of je zet bezorgdheden en hinder  centraal. Kennis van al deze invalshoeken moet gecombineerd worden.  Verschillen in opvatting binnen de wetenschap kunnen zich voortzetten in het bredere maatschappelijke debat, zoals bijvoorbeeld over voorzorg. Beperkingen van wetenschap zijn echter dat meer kennis niet altijd tot oplossingen leidt en niet tot beter beleid, maar tot polarisatie van opvattingen. Ook vanuit de maatschappij klinkt vaak de roep om meer kennis. Het gevolg is dat we met elkaar het idee dat kennis voor ieder beleidsprobleem een oplossing biedt (het zogenaamde lineaire model) in stand houden. De roep om kennis is soms het gevolg van maatschappelijke onrust zoals bijvoorbeeld de onrust die in 2016 ontstond over rubbergranulaat.

Advisering en communicatie

Advisering en communicatie moet open en transparant zijn. Wetenschappers kunnen bijvoorbeeld verschillende beleidsopties aanbieden. Dan staan zij in de traditie van de zogenaamde ‘honest broker'. Anderzijds komen wetenschappers soms in de positie dat zij een ‘issue advocate' zijn. Dat geldt bijvoorbeeld in dossiers als circulaire economie en alternatieven voor dierproeven. Met betrekking tot voorzorg is het noodzakelijk om aan te geven wat de ingenomen positie is. Bijvoorbeeld dat je denkt dat de bron van het risico volledig verwijderd dient te worden of dat je vertrouwt op de methodiek van risicobeoordeling.

Welk probleem wordt aangepakt?

In dit perspectief staat centraal dat het nodig is om na te denken over de manier van advisering en communicatie over milieugezondheid en veiligheid. Dit speelt vooral bij onderwerpen die onzeker of betwist zijn. Voor het vertrouwen in kennis en wetenschap is het van belang dat een reflectieve houding hierop ontwikkeld wordt.

Waarom willen mensen dit?

Mensen hebben behoefte aan kennis die vertrouwd kan worden.

Beleidsstrategie

Kennisinstituten en universiteiten hebben de ambitie om de verschillende wetenschappelijke zienswijzen met elkaar te verbinden en te reflecteren op de wijze waarop zij adviseren, communiceren of zich op andere wijze in het maatschappelijk debat mengen. Voor wetenschappers geldt dat zij zich bescheiden opstellen en specifieke zienswijzen niet als universele waarheden aan de man brengen. Beleidsmakers moeten als opdrachtgevers van kennisinstituten en universiteiten de mogelijkheid bieden en als voorwaarde stellen dat hun kennisleveranciers op een reflectieve wijze werken. Het gaat vooral om openheid, transparantie en positionering.

Gedragen door/medestanders

  • Wetenschappers en opdrachtgevers die een stakeholdermodel van wetenschap aanhangen.

Weerstand/tegenstanders

  • Wetenschappers en opdrachtgevers die de openheid en transparantie niet prettig vinden, omdat ze denken dat dit hen in de problemen kan brengen.
  • Wetenschappers en opdrachtgevers die het lineaire model van wetenschap aanhangen.